Van defensie naar de boardroom: vijf lessen in leiderschap
Van 1986 tot 1990 volgde ik mijn opleiding aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda. Vier intensieve jaren waarin ik werd opgeleid tot officier bij de Koninklijke Luchtmacht. Maar meer nog dan tactieken, bevelstructuren en uniformdiscipline, leerde ik daar wat leiderschap écht betekent. In de praktijk. Onder druk. En in verbinding met anderen. Veel van wat ik toen leerde, vormt nog steeds de basis van hoe ik werk en hoe ik kijk naar leiderschap in organisaties. Het bedrijfsleven is geen oorlog (al lijkt het daar soms wel op), maar het vraagt wél om leiderschap. Om richting te geven, keuzes te maken, te bouwen aan vertrouwen en mensen mee te nemen in iets dat groter is dan alleen hun takenpakket.
Hier deel ik vijf leiderschapslessen die ik opdeed aan de KMA. Lessen die vandaag misschien wel relevanter zijn dan ooit.
1. Kameraadschap is geen soft begrip, maar de fundering van vertrouwen
Op de KMA is kameraadschap niet zomaar een woord. Het is een manier van samenleven en samenwerken. Je staat voor elkaar klaar. Je leert elkaar écht kennen. Je vertrouwt jezelf toe aan de ander, juist als het spannend wordt. “I hold your back, will you hold mine?” In het bedrijfsleven zie ik vaak teams die goed samenwerken zolang het meezit. Maar zodra de druk toeneemt, wordt het ieder voor zich. Vertrouwen blijkt dan kwetsbaar. Terwijl juist onder druk zichtbaar wordt of er écht sprake is van samenwerking. Als je wilt bouwen aan een high performance team, begin dan met het bouwen aan kameraadschap. Niet alleen in de mooie momenten, maar juist wanneer het schuurt.
2. Gezonde conflicten en feedback maken je team sterker
Leiderschap bij defensie betekent werken in situaties waarin fouten serieuze gevolgen kunnen hebben. Daarom is er veel aandacht voor eerlijke, duidelijke gesprekken. Constructieve conflicten horen daarbij. Net als directe, open feedback. In organisaties zie ik dat teams dit vaak moeilijk vinden. We willen aardig blijven, de sfeer goed houden. Maar wie fouten dempt of vermijdt om de harmonie te bewaren, leert niets. Je hoeft geen militair te zijn om te begrijpen: openheid redt geen levens, maar voorkomt wel stilstand. Goed leiderschap vraagt de moed om het ongemakkelijke gesprek aan te gaan. Niet pas als het misgaat, maar ervoor.
3. Je weet nooit alles, maar je moet wel kiezen
Als leider beschik je zelden over volledige informatie. De tijd dringt, omstandigheden wisselen. En toch moet je besluiten nemen. Wachten op zekerheid is vaak wachten op te laat. Op de KMA leerden we: als actie nodig is maak je de beste keuze met wat je op dat moment weet en de aannames die het meest logisch zijn. En als je gekozen hebt, ga je er vol voor. Geen twijfel, geen eindeloze analyse. Overtuiging en helderheid geven richting. Wat ik nogal eens zie zijn leiders die eerst alles zeker willen weten. Maar de realiteit is: je weet pas achteraf of het écht de juiste keuze was. Leiderschap vraagt regelmatig om een keuze te maken in plaats van geen keuze. En het vraagt om vertrouwen: in je mensen, in jezelf, en in het proces. De les is simpel: durf te kiezen, in plaats van te blijven zoeken naar de perfecte keuze.
4. Je kunt pas anderen leiden als je jezelf kent
Zelfinzicht, reflectie en mentale veerkracht zijn op de KMA net zo belangrijk als fysieke training. Je wordt voortdurend uitgedaagd: wie ben jij onder druk? Wat drijft je? Wat houdt je tegen? En wat zegt dat over jouw manier van leiden? Leiderschap begint bij zelfleiderschap. Als je je eigen patronen, angsten of blinde vlekken niet kent, zul je ze hoe dan ook tegenkomen in je team. Persoonlijke ontwikkeling is dan ook geen luxe, maar een voorwaarde. En ja, fysieke grenzen leren verleggen helpt daarbij. Want mentale kracht ontstaat vaak precies op het moment dat je lijf wil opgeven.
5. Practice what you preach
Op de KMA word je continu gewezen op je voorbeeldrol. Niet alleen in wat je zegt, maar in hoe je beweegt, kijkt en handelt. Hoe kun je iets van je mensen vragen als je het zelf niet voorleeft? Die les neem ik dagelijks mee. Leiderschap is altijd zichtbaar. Mensen kijken naar je, spiegelen zich aan jou. Dus als je spreekt over vertrouwen, geef het dan ook. Als je feedback belangrijk vindt, wees dan zelf aanspreekbaar. En als je werkt aan cultuur, begin dan bij je eigen gedrag. Zonder voorbeeldkracht blijft leiderschap een verhaal. Met voorbeeldkracht wordt het voelbaar.
Tot slot
Leiderschap leer je niet uit een boek. Je leert het in de praktijk. Door fouten te maken en ervan te leren. Door te vallen en weer op te staan. Door te reflecteren, opnieuw te kiezen en te groeien. Mijn tijd op de KMA gaf me een stevig fundament. Maar het is de toepassing in het dagelijks werk die het verankerde in wie ik ben, als mens en als leider.
Bij COURIUS helpen we leiders en teams om die toepassing te vinden. Niet met militaire discipline, maar met helderheid, vertrouwen en eigenaarschap. Want elke organisatie heeft behoefte aan mensen die durven leiden. Vanuit karakter. Vanuit verbinding. En met de moed om te doen wat nodig is.
Wil je zien hoe dat eruitziet in de praktijk?
Lees hoe onze coaches Executive MBA-studenten helpen te groeien in hun leiderschap: Case study business coaching
3 antwoorden
Stuur mij een e-mail als er vervolgreacties zijn.Stuur mij een e-mail als er nieuwe berichten zijn.