Luister toch eens! Niveaus van luisteren

Waarom doet hij nou gewoon niet wat ik hem heb gevraagd? Heb jij je dat ook wel eens afgevraagd? En geef je dan de schuld aan de ander? Dan heb ik goed en slecht nieuws voor je. Het goede nieuws: het kan inderdaad aan de ander liggen. Het slechte nieuws is dat jij zelf ook de oorzaak kunt zijn waarom je vraag niet tot de gewenste actie leidt. Laten we twee veelvoorkomende redenen eens tegen het licht houden.

De eerste reden is gewoon een denkfout. Namelijk dat je ervan uitgaat dat als je iets vraagt dit automatisch leidt tot een actie van de ander. Maar helaas, voordat tot actie over kan worden gegaan moet je vijf tussenstappen in acht nemen.

  1. Gevraagd betekent niet direct dat de ander je gehoord heeft.
  2. Gehoord betekent niet direct dat de ander je begrepen heeft.
  3. Begrepen betekent niet direct dat de ander het als een actiepunt ziet.
  4. Actiepunt betekent niet direct dat de ander zich verantwoordelijk voelt.
  5. Verantwoordelijk betekent niet direct dat de ander tot actie overgaat.

Oftewel, je zult bij het stellen van je vraag een vijftal checks moeten uitvoeren. Luistert de ander ook echt naar je (en hoe weet je dat)? Begrijpt hij wat je zegt (kan hij bijvoorbeeld in eigen woorden herhalen wat je hebt gezegd)? Ervaart de ander wat je zegt gewoon als een constatering of als een concreet actiepunt (hoe duidelijk ben je hierover)? Wil hij hiervoor verantwoordelijkheid nemen of neemt hij het slechts ‘ter kennisgeving’ aan (vraag je om commitment)? En tot slot welke afspraken maken jullie samen over deadline, terugkoppeling en tussenrapportage? Invulling geven aan deze 5 stappen maakt de kans dat de vraag leidt tot actie al direct een stuk groter.

De tweede veelvoorkomende reden waarom een vraag niet leidt tot actie heeft te maken met op welk niveau naar je (elkaar) wordt geluisterd. Inderdaad, een uitwerking van de eerste stap van het vraagproces. Ter introductie van dit thema eerst een korte cartoon van Dilbert.

5 niveaus van luisteren

Ten aanzien van luisteren zijn 5 niveaus te onderscheiden oplopend van ‘niet luisteren’ tot ‘empathisch luisteren’.

1. Niet luisteren

Terwijl je tegen de ander spreekt is hij druk in zijn werkzaamheden of zijn gedachten verzonken en hoort hij je simpelweg niet. En desondanks blijf je doorpraten. Lijkt een vergezocht scenario? Was het maar waar! Kijk tijdens vergaderingen maar eens rond.

2. Doen alsof je luistert

Als je kinderen hebt ken je dit niveau gegarandeerd. Terwijl je aan het werk bent vraagt je kind om iets of vertelt opgewonden een verhaal over wat hij zojuist heeft meegemaakt. En terwijl je je blijft concentreren op je werk zeg je tussendoor ‘jaja, huh, oh, leuk’ terwijl je eigenlijk geen idee hebt wat er wordt gezegd. Herkenbaar?

3. Selectief luisteren

Bij dit derde niveau luister je naar de ander met een filter van ‘welke informatie vind ik van belang of ben ik in geïnteresseerd?’ Slechts op die momenten luister je om te begrijpen en stel je eventueel aanvullende vragen. Verder laat je de informatie van je afglijden en er wordt dus nog steeds geen écht gesprek gevoerd.

4. Aandachtig luisteren

Je luistert nu om de ander te begrijpen. Wat is het wat de ander zegt en wat verwacht hij van jou? Dit niveau is nog wel erg op feiten gebaseerd. Er wordt als het ware ‘letterlijk’ geluisterd naar wat de ander zegt en van daaruit worden conclusies getrokken.

5. Empathisch luisteren

Op dit niveau wordt geluisterd naar de woorden en feiten én worden lichaamstaal zoals intonatie, volume, gezichtsuitdrukking en andere non-verbale signalen meegenomen. Daarmee wordt ‘tussen de regels door’ geluisterd en ontstaat een completer beeld. Lees ook het artikel over lichaamstaal dat we eerder over dit onderwerp hebben geschreven.

Mijn stelling: als vragensteller en ontvanger beiden verantwoordelijkheid nemen voor het doorlopen van het gehele vraagproces en beiden minimaal op niveau 4 (aandachtig luisteren) met elkaar in gesprek zijn dan leidt elke vraag tot actie. Als proef op de som daag ik je uit de komende weken hier bewust mee te ‘spelen’ en te kijken welke impact het heeft. Wil je je ervaringen als reactie onder het blog plaatsen? Ik lees ze graag!

Geniet van het vraag- en luisterspel!

1 antwoord

Stuur mij een e-mail als er vervolgreacties zijn.Stuur mij een e-mail als er nieuwe berichten zijn.

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*
*